Kamu Görevinden Çıkarılan Askerlerin Adi Malul Olarak Emeklilikleri

Görev yaptıkları süreç içersinde sağlık problemleri nedeniyle “sınıfı görev yapamaz” raporu verilen askerler hakkında SGK Sağlık Kurulunca adi malul olduğuna karar verilecektir. Adi maluliyet kararı Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunca verilir. Bu karar sonrası personele yardımcı sınıfta görev yapması veya emekli olması konusunda bir tercih hakkı sunulur. Adi malul olarak emekli olunmasının şartı kamu kurum ve kuruluşundan ilişiğinin kesildiği tarih itibariyle fiili hizmet süresi zammı dahil sandığa tabi toplam hizmet süresi 10 yılı geçmiş olmasıdır.

Haklarında daha önceden adi maluliyet kararı verilen, ancak bu hakkını kullanmayıp sınıf değiştirerek görevine devam eden askerlerin kamu görevinden çıkarılmak suretiyle görevine son verilmesi üzerine kendilerine adi malullük hükümlerine göre aylık bağlanacaktır.

Adi maluliyet kararı sonrası yardımcı sınıf olarak göreve devam eden askerlerin çeşitli sebeplerle TSK ile ilişiği kesilebilmektedir. Bu ilişik kesilme TSK’dan ayırma, OHAL KHK’sı veya 375 sayılı KHK’sı ile kamu görevinden çıkarılma şeklinde olabilir. Ancak hakkında adi malul olduğuna dair karar olan askerler daha sonradan meslekten çıkarılmış olsa dahi emeklilik hakları bakidir.

Yukarıdaki açıklamalar 5434 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanuna göre kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan ve adi malullük hakları olan bütün personel için geçerlidir. Kamu görevinden çıkarılma sonrası SGK daha önce kazanılmış olan bu hakkı uygulamamaktadır. Dolayısıyla hak sahiplerinin yargıya başvurması zaruret halini almaktadır.

TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine göre Sınıf Değişikliği Hakkı

Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin 31. maddesinin değişik 6. bendinde,” (Değişik bent: 30/01/1997 – 97/9106 K.;Değişik bend: 06/12/2004 – 2004/8202 S.Yön/7. mad;Değişik bend: 21/03/2007 – 2007/11783 B.K. Yön/5.mad) “Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz” raporu alan ve organ kaybı veya organ zafiyeti bulunan subay, astsubay ve uzman jandarmaların raporları, ilgili kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına gönderilir. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından söz konusu personelin malullük durumunun tespit edilmesini müteakip, organ kaybı veya organ zafiyeti bulunan personelden kendi istekleriyle müracaat edip bu istekleri, bilgi ve tecrübelerinin sınıfı için faydalı olması ve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi nedeniyle mensup olduğu kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından uygun görülenler, kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığınca Gülhane Askeri Tıp Akademisi Profesörler Sağlık Kuruluna sevk edilir. Sevk yazısında görevlendirilecekleri yerlerde çalışmaya uygun olup olmadığının tayin edilmesi istenir. Profesörler Sağlık Kurulunca bu kişiler hakkında “Belirtilen Görevleri Yapar” veya “Belirtilen Görevleri Yapamaz” şeklinde karar verilir. Profesörler Sağlık Kurulu kararında bu personelin kontrol muayenelerinin yapılıp yapılmayacağı ya da hangi aralıklarla yapılacağı da belirtilir ve “Belirtilen Görevleri Yapar” kararı alanların raporları Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca onaylanıp, kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından, Genelkurmay Başkanlığının onayı alındıktan sonra uygun göreve ataması yapılır. Müteakiben personelin durumu ilgili kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına bildirilir.” kuralına yer verilmiştir.

Belirtilen kural, malullük durumu SGK tarafından tespit edilen subay, astsubay ve uzman jandarmaların kendi istekleri halinde bilgi ve tecrübelerinden yararlanılması amacıyla belli görevlerde çalışmaya devam edebilmelerini düzenlemeye yöneliktir. Personel isterse doğrudan emekli de olabilecektir.

Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliğine Göre Sınıf Değişikliği

Emniyet Genel Müdürlüğü personelinin adi malul olup olmadığına aynı şekilde Sosyal Güvenlik Kurumu karar verir. Aşağıdaki madde uyarınca sınıf değişikliği işlemleri yapılır.

MADDE 16 – (1) Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışan polis amirleri dışındaki personelden;

a) Sağlık kurulu raporuna göre, A-B-C dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler, aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam ederler.

b) D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışamazlar. Bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları, sağlık komisyonunun görüşü ile birlikte, maluliyet veya hizmet sınıfı değişikliği yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.

(2) Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışan polis amiri personelden;

a) Sağlık kurulu raporuna göre, A-B-C dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam ederler.

b) (Değişik:RG-29/9/2019-30903) Psikiyatrik hastalıklar hariç, D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilen polis amiri personel hakkında sağlık komisyonunca karar verilir, gerek duyulması halinde birim amirlerinden kişinin görevini yapıp yapamadığına dair rapor istenir.

c) Psikiyatrik hastalıklar hariç, D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilen polis amiri personelin, talep etmeleri durumunda sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları, sağlık komisyonunun görüşü ile birlikte maluliyet veya hizmet sınıfı değişikliği yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.

ç) Psikiyatrik hastalıklar yönünden D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilen polis amiri personel Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışamaz. Bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları, sağlık komisyonunun görüşü ile birlikte maluliyet veya hizmet sınıfı değişikliği yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.

(3) Emniyet Hizmetleri Sınıfı dışında kalan diğer hizmet sınıflarında çalışan personelden;

a) Sağlık kurulu raporuna göre, A-B-C-D dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler, aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam ederler.

b) D dilimi sağlık şartlarını taşıyanlardan, talep edenlerin veya birim amirleri tarafından “kişinin görevini yapamadığına dair” bir değerlendirme bulunanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları sağlık komisyonunca incelenir. Sağlık komisyonu tarafından, bulunduğu görevde çalışamayacağına karar verilenler Emniyet Teşkilatında çalışmaya devam edemezler. Bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları, maluliyet yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.

c) (Değişik:RG-29/9/2019-30903) Psikiyatrik hastalıkları nedeniyle D dilimi sağlık şartlarını taşıyanlardan, zaman içerisinde hastalığı nedeniyle görevlerini sürdüremeyen, hizmetlerinden yararlanılamayan, iş güvenliğini bozan veya etrafına tehlike arz edenlerin durumu hakkında sağlık komisyonunca karar verilir, gerek duyulması halinde birim amirlerinden kişinin görevini yapıp yapamadığına, etrafına tehlike arz edecek şekilde iş güvenliğini bozup bozmadığına dair rapor istenir. Sağlık dosyası sağlık komisyonunca değerlendirilir. Sağlık komisyonu tarafından bulunduğu görevde çalışabileceklerine karar verilenler, aynı hizmet sınıfında çalışmaya devam ederler. Bulunduğu görevde çalışamayacağına karar verilenler, Emniyet Teşkilatında çalışmaya devam edemezler. Bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları maluliyet yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.

(4) Emniyet Teşkilatında, bütün hizmet sınıflarında görev yapan personelden; sağlık kurulu raporuna göre, E dilimi sağlık şartlarını taşıdıkları tespit edilenler hiçbir hizmet sınıfında çalışamazlar. Bu durumda olanların sağlık kurulu raporları ve sağlık dosyaları, sağlık komisyonunun görüşü ile birlikte, maluliyet yönünden gerekli işlemler yapılmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir….”

Adi Maluliyet Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme

2008 Ekim ayından önce memuriyete girenlerin adi maluliyet davalarında görevli mahkeme 5434 sayılı kanun kapsamında idare mahkemeleridir. 2008 Ekim ayından sonra memuriyete girenlerin adi maluliyet davalarında görevli mahkeme 5510 sayılı kanun kapsamında iş mahkemeleridir. Yetkili mahkeme Ankara iş veya Ankara idare mahkemeleridir. Sosyal Güvenlik Kurumuna adi malul olarak emekli olmak için yapılacak başvurunun ardından dava açılarak emekli aylığı bağlanması sağlanacaktır. İhraç sonrası adi maluliyet hakkının kazanılmış hak kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

İhraç Sonrası Adi Malullük Hakkına dair Emsal Karar

T.C.
ANKARA
22. İDARE MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/
KARAR NO : 2025/

DAVACI : VEKİLİ : AV. KUBİLAY REŞBER -UETS[15007-00878-36757]

DAVALI : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI -UETS[35773-73770-62988]
VEKİLİ : AV. -(Aynı Adreste)

DAVANIN ÖZETİ : Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde polis memuru olarak görev yapmakta iken kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, adi malul olarak emekli edilme talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 11/10/2024 tarih ve …103767209 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü işleminin; hukuka aykırı olduğu, polis memuru olarak 2007 yılında göreve başladığı, ilerleyen süreçte bir takım sağlık sorunları nedeniyle Afyon Kocatepe Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesine sevk edildiği, sağlık kurulu tarafından “tedavi ve iyileşme olmayan kronik nitelik kazanmış depresif bozukluk” tanısı konulduğu, davalı idarenin 16/11/2025 tarihli sağlık kurulu kararıyla “Adi Malul olduğu, Emniyet Hizmetleri Sınıfında görev yapamayacağı, Genel Hizmetler Sınıfında görev yapabileceği” şeklinde karar alındığı, bahse konu karara istinaden sınıf değişikliği yaparak görevine devam ettiği, ardından kamu görevinden çıkarıldığı, 10 yıldan fazla fiili hizmetinin bulunduğu, adli malul olma şartlarını taşıdığı ileri sürülerek iptali ile ödenmesi gereken adi malul aylıklarının tahakkuk ettikleri tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Usule ilişkin olarak; davanın süresi içerisinde açılmadığı, esas yönünden ise, tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

…. Bakılan davada; davacı hakkında, görevine son verilme işleminden önce hukuken geçerli olan bir “maluliyet” kararı olduğu, Emniyet Genel Müdürlüğünden ilişiğinin kesildiği tarih itibariyle fiili hizmet süresi zammı dahil Sandığa tabi toplam 10 yıl 9 ay 23 gün toplam hizmet süresi bulunduğu, davacının adi malul olarak emekli edilmesi istemiyle yaptığı başvurunun, kamu görevinden çıkarılması nedeniyle göreviyle ilişiğinin kesildiği ve bu tarihten önce başlatılan işlemler sonucunda malul olduğuna karar verilmiş olmasının, davacıya malulen emeklilik yönüyle kazanılmış bir hak sağlamadığı gerekçesiyle reddedildiği görülmektedir.
Bu durumda, kamu görevinden ihraç edilen davacının 10 yıldan fazla fiili hizmet süresinin olduğu, çalışmakta iken hakkında görevini yapamayacağına dair düzenlenen rapor bulunduğu ve bu raporun Sosyal Güvenlik Kurulu Sağlık Kurulunca incelenerek davacının adi malul olduğuna karar verildiği anlaşılmakta olup, bu haliyle davacının adi malullük şartlarını sağladığı gözetilerek malulen emekli edilmesi gerekirken, kurumunca malulen emekliye sevk edilmeden, kurumuyla ilişiğinin kamu görevinden çıkarılarak kesildiği gerekçesiyle başvurusunun reddine yönelik işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan; dava konusu işlemin hukuka aykırılığı Mahkememiz kararıyla saptandığından, davacının yoksun kaldığı adi malul aylıklarının davalı idareye başvuru tarihi olan 25/09/2024 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi gerekmektedir.
KARAR :
Açıklanan nedenlerle;
1-Dava konusu işlemin iptaline,
2-Davacının yoksun kaldığı adi malul aylıklarının davalı idareye başvuru tarihi olan 25/09/2024 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine,
3-Kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 36.000,00-TL avukatlık ücreti ile davacı tarafından karşılanan vekalet harcından ibaret 60,80-TL yargılama giderinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine,
4-Aşağıda dökümü yapılan ve davacının adli yardım talebinin kabul edilmiş olması nedeniyle davacıdan tahsil edilmemiş olan yargılama giderlerinin -davalı idare harçtan muaf olduğundan harçlar dışındaki kısmının- haksız çıkan davalı idareden tahsili için hükmün kesinleşmesinden sonra ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına,
5-2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 1. fıkrası uyarınca kararın tebliğini izleyen (30) gün içerisinde Ankara Bölge İdare Mahkemesi’ne istinaf yolu açık olmak üzere,25/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Av. Kubilay REŞBER