684 sayılı KHK’ya gazilik, 23 Ocak 2017 Resmi Gazetede yayınlanan 684 sayılı KHK ile malul sayılmayan gazilere yönelik bir iyileştirmeyi ifade eder. Gazilik vatan savunmasında düşmanla çarpışırken yaralanan asker kişilere verilen sembolik bir unvandır. Türk Hukukunda düşmanla çarpışırken yaralanan gazilere ve ölenlere (şehit yakınlarına) ilişkin çeşitli haklar verilmesi söz konusudur. Fakat bu haklar yaralanması belli düzeyin üstünde olanlara verilmektedir. Bu yaralanma düzeyini hukuki olarak “maluliyet” olarak ifade etmekteyiz. Gazilik, hukuk literatüründe “vazife malullüğü” olarak isimlendirilir. Bir gazinin aylık, ikramiye, istihdam hakkı, konut kredisi, kira yardımı gibi hakları elde edebilmesi için “vazife malulü” sayılması gerekir.
Malul nedir?
Malullük kişinin vücudunda veya ruh sağlığında kalıcı bir zedelenme ve çalışma gücünde sürekli bir kayıp demektir. Yaralanması nedeniyle çalışma gücünde kayıp meydana gelen kişi malul hale gelmiştir. Diğer vatandaşların faydası ve korunması için fedakarlıkta bulunduğu için malul hale gelen kişi maddi ve manevi olarak desteklenmelidir. Kamu hizmetinden kaynaklı malul hale gelen, çalışma gücü azalan bu kişiler hukuki olarak vazife malulü sayılır ve geçimlerine bizzat devlet tarafından katkıda bulunulur. Buradaki fikir şudur; “madem sen vatan savunması yani diğer vatandaşlar için kalıcı bir kayba uğradın o halde vatandaşlar vergileri ile senin geçimine katkıda bulunmalı”
Malul sayılmayan gazi ne demektir?
Malul sayılmayan gaziler kendilerine ““Sınıfı veya Branşı Görevini Yapamaz”, “Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz”, “Jandarma Genel Komutanlığında Görev Yapamaz” veya “Sahil Güvenlik Komutanlığında Görev Yapamaz” veya “Askerliğe Elverişli Değildir” şeklinde sağlık kurulu raporu verilmemiş olan kişilerdir. Malul sayılmayan gazi, çalışma gücünde azalma olmayan, yaralanması kalıcı sakatlık(malullük) doğurmamış olan gazidir. Diğer bir deyişle yaralanma düzeyi az olduğu için “vazife malulü” sayılmama durumudur. “ben görevde teröristle çarpışırken yaralandım, günlerce hastanede kaldım” gibi serzenişler ileri sürülse de gaziliğin vazife malullüğüne dönüşebilmesi için kalıcı bedensel kayıp şarttır. Malul sayılmayan gazilik konusu genel itibariyle terörle mücadelede yaralanmış asker, polis ve diğer kamu görevlilerinde söz konusu olmaktadır.
684 sayılı KHK ile ne yapıldı?
23 Ocak 2017 Resmi Gazetede yayınlanan 684 sayılı KHK ile malul sayılmayan terörle mücadele gazilerine iyileştirme yapılarak daha az maluliyetlere bile vazife malullüğü verilmesi sağlanmıştır. Terörle Mücadele ederken yaralanan ancak kendisine “görev yapamaz” veya “askerliğe elverişli değildir” raporu verilmeyen asker, polis, er-erbaşlar artık daha düşük maluliyet oranıyla vazife malulü olabilmektedir.
684 sayılı KHK ile Terörle Mücadele Kanununa eklenen Ek Madde 3 ile terör eylemi nedeniyle yaralanmış olup ilgili mevzuatına göre malul sayılmamaları nedeniyle aylık bağlanamayanlara, 13/7/1953 tarihli ve 4/1053 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre bir dereceye girmeleri durumunda aylık bağlanacaktır. Bahse konu nizamname kapsamında en azından altıncı dereceye girilmesi vazife malulü sayılmayı gerektirir.
Görev yapamaz raporu nedir?
Görev yapamaz raporu, personelin heyete çıkarıldığı tarihteki sınıf veya branş ve rütbesi itibariyle sağlık şartlarını kaybettiğini ve görev yapamaz hale geldiğini belgeleyen rapordur. Özellikle TSK, Jandarma ve Emniyet personelinin yaralanması sonrasında “görev yapamaz” raporu verilmesi gazilik ve vazife malullüğünün ilk ve en önemli şartıdır. Görev yapamaz raporu alan kişiye aylık, ikramiye ve diğer sair haklar verilebilir.
Haklarında “Sınıfı veya Branşı Görevini Yapamaz”, “Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz”, “Jandarma Genel Komutanlığında Görev Yapamaz” veya “Sahil Güvenlik Komutanlığında Görev Yapamaz” kararlı sağlık raporu düzenlenenlerin vazife malullüğü kararı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından verilir. Bu noktada personelin heyete çıkarıldığı tarihteki sınıf veya branş ve rütbesi esas alınır. Askerde yaralanan erlerin vazife malullüğü için “askerliğe elverişli değildir” kararlı rapor(çürük raporu) verilmesi gerekir. Çürük raporu alan erler de vazife malullerinin haklarından faydalanır.
Erbaş ve erlerden; terörle mücadele görevlerini ifa ederlerken malul hale gelenlere 3713 sayılı Kanunun 21.maddesinin (h) bendi kapsamında aylık bağlanmakta, yine terörle mücadele faaliyeti kapsamında yaralanmış olup, malul sayılmamaları nedeniyle aylık bağlanamayanlara ise, haklarında 1053 sayılı Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılanlara, 3713 sayılı Kanuna 684 sayılı KHK ile eklenen Ek 3.maddesi kapsamındaaylık bağlanmaktadır.
Vazife malullüğü dereceleri nelerdir?
Vazife malullükleri, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 52’nci maddesine göre 6 derece olarak belirlenmiştir. Vazife malullüğünün 6 derecesi Vazife Malûllüklerinin Nevileriyle Dereceleri Hakkında Nizamnamede altı ayrı başlık altında ele alınmıştır. Bu altı derece nispetinde vazife malulüne aylık bağlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Vazife malullüğünün şartları nelerdir?
Vazife malullüğünün iki temel şartı, görevin etki ve tesiri ile yaralanmış olmak ve görev yapamaz hale gelmiş olmaktır.
Vazife malulü sayılmak için ne yapmalıyım?
Vazife malulü sayılabilmeniz için SGK’ya dilekçe ile başvurmanız gerekir.
SGK vazife vazife malullüğü başvurumu reddetti, ne yapmalıyım?
Vazife malullüğü başvurunuz SGK tarafından reddedilirse vazife malullüğü davası açmanız gerekir.
684 sayılı KHK’dan faydalanmak için terörle mücadelede yaralanmak şart mıdır?
684 sayılı KHK, Terörle Mücadele Kanunu kapsamında olup gazi sayılmayanları kapsamına almış olup terörle mücadelede yaralanmış olmak şarttır.
Vazife malullüğü davası nerede açılır?
Vazife malullüğü davası idare mahkemelerinde veya iş mahkemelerinde açılır.
Gazi sayılmayanlar ne yapmalıdır?
Gazi sayılmayanlar veya malul sayılmayanlar dava açarak haklarını alabilirler.
Malul sayılmayan gazi ne demektir?
Yaralanma derecesi vazife malulü sayılmasına yetmeyen gazilerdir.
Av. Kubilay REŞBER
