Jandarma Subay, Astsubay ve Uzman Jandarmaların İl İçi Atamaları

Jandarma subay, astsubay ve uzman jandarmalar bakımından il içi atama usulü Jandarma Genel Komutanlığı Atama Yönergesinde ele alınmaktadır. Yönergenin bütünü incelendiğinde dikkat çeken husus, il içi atamada idarenin takdir yetkisinin çeşitli kurallarla sınırlandırılmış olmasıdır. İdare istediği zaman, istediği personeli, istediği garnizona gönderemez.

1-Valilik/Birlik/Kurum emrine atanan personelin il içi atamaları, hizmet ihtiyaçlarına göre, personelin talebi, daha önceki hizmet safahatı, kurs durumu, ihtisası, eş ve çocuklarının sağlık, iş ve öğrenim durumu dikkate alınarak belirlenir. Buna göre hizmet ihtiyacı tek kriter değildir. Dolayısıyla “hizmet ihtiyacı” gerekçesi ileri sürülerek yapılan atamaların son çare olarak yapılmış olması gerekir.

2- Genel atama sonrası personelin ilk istihdam edildiği garnizonda, garnizon hizmet süresini tamamlaması esastır. Görev ihtiyaçları nedeniyle personel il içi atamaya tabi tutulabilir. Ancak, ilk istihdam hariç olmak üzere, hizmet ihtiyaçları ve zorunlu nedenlerle birinci kez birlik içinde atamaya tabi tutulmak istenen personelin atamaları, garnizon değişikliğini ve yolluk ödenmesini gerektirse dahi teklifte bulunulmaksızın yapılır. Buna göre birinci kez il içi atamaya tabi tutulan subay, astsubay ve uzman jandarmalarda Genel Komutanlıktan izin alınması gerekmez.

3- Zorunlu nedenlerden dolayı garnizon değişikliği ve yolluk ödenmesini gerektirecek durumlarda yapılacak ikinci ve müteakip görev yeri değişiklikleri için ayrıntılı gerekçeleri ihtiva edecek şekilde Jandarma Genel Komutanlığına teklifte bulunulur, uygun görülmesini müteakip atama yapılır. Böylece personeli zor duruma düşürecek atamalar zorlaştırılmıştır. Ancak, personelin yazılı talebi bulunması halinde Jandarma Genel Komutanlığından izin alınmadan atama yapılabilir. Zorunlu nedenlerden dolayı garnizon değişikliği ve yolluk ödenmesini gerektirmeyecek görev yeri değişiklikleri için Jandarma Genel Komutanlığına teklifte bulunulmaksızın atama yapılabilir.

4- Sıralı hizmet garnizonlarında birlik içi istihdam yeri değişikliklerinin, hizmet süresi aynı olan garnizonlar arasında yapılması göz önünde bulundurulur. Sıralı hizmet garnizonunda bulunan subay, astsubay ve uzman jandarmalardan çıkış tebligatları yayımlandıktan sonra zorunlu nedenlerden dolayı garnizon süre değişikliği gerektirecek görev yeri değişiklikleri (İlk kez olsa dahi) için Genel Komutanlığa teklifte bulunulur, uygun görülmeyi müteakip atama yapılır. Buna göre çıkış tebligatı yayımlandıktan sonra; hizmet süresini değiştirecek yeni bir görev yeri belirlenmesi halinde mutlaka Jandarma Genel Komutanlığının uygun görüşü alınmalıdır.

5- Birlik komutanlıkları veya valilik emrine atandırılan personelin garnizon değişikliğini gerektiren il içi atamaları en geç ikinci yılın sonunda yapılır. Üçüncü yıldan itibaren garnizon değişikliği gerektiren atamalar için birinci atama dahi olsa gerekçeleri belirtilmek suretiyleJandarma Genel Komutanlığından izin alınır.

6- Branş değiştirecek subay ve astsubaylar, yeni branşları belirleninceye kadar, atandığı birlik karargâhlarında istihdam edilir.

7-Subay, astsubay ve uzman jandarmaların il içi istihdamları İl İçi İstihdam Paket Programı üzerinden yapılacaktır. Bu sistemin amacı; objektiflik, şeffaflık, personel memnuniyeti, standart uygulama sağlamaktır. Dolayısıyla programın ürettiği değerlendirmeler göz ardı edilerek tamamen sübjektif tercihlerle yapılan atamalar hukuki denetime açık hale gelebilir.

Jandarma Uzman Erbaşların İl İçi Atamaları

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununa göre; uzman erbaşlar, sözleşme süreleri içinde değişik bölge ve garnizonlara Jandarma Genel Komutanlığının hizmet ihtiyacı esas alınarak istihdam edileceklerdir. Jandarma Genel Komutanlığında görev yapan uzman erbaşların “Valilik, Birlik, JSGA Başkanlığı, Karargâh veya Kurum Emrine Atanan Personelin İstihdam Esasları” Uzman Erbaş Yönergesinde (JGY 51–3 (D)) ortaya konulmuştur. Buna göre il içi atamalarda idarenin uyması gereken kurallar şu şekildedir;

1. Hizmet ihtiyacı gözetilmelidir. İl içi atama gerçek bir hizmet ihtiyacı doğrultusunda yapılmalıdır.
2. Personelin talebini değerlendirilmelidir. Personelin il içi atamadaki talebi kesin bağlayıcı değildir; ancak idarenin bunu göz ardı etmesi hukuka uygun değildir.
3. Önceki hizmet safahatını dikkate alınmalıdır. Personelin; daha önce nerelerde görev yaptığı, hangi hizmet bölgelerinde çalıştığı, mahrum bölgelerde ne kadar süre görev yaptığı, objektif şekilde değerlendirilmelidir.
4. Branş, alt branş ve ihtisasa uygun görevlendirme yapılmalıdır. Esas olan personelin; branşı, alt branşı, ihtisası, aldığı mesleki kurslar ile uyumlu kadrolarda görevlendirilmesidir.
5. Mesleki kurs ve nitelikleri gözetilmelidir. Uzmanlık eğitimi almış personel mümkün olduğunca bu niteliğine uygun görevlerde kullanılmalıdır.
6. Eşin iş ve sağlık durumunu değerlendirilmelidir. İdare; eşin iş durumu, eşin sağlık durumu, çocukların eğitim durumu, çocukların sağlık durumu hususlarını değerlendirmek zorundadır.
7. Çocukların eğitim ve sağlık durumunu dikkate alınmalıdır.
8. İl içi istihdam işlemleri; personel memnuniyetini artırmak, adaleti sağlamak, sistematik değerlendirme yapmak, önceki hizmetleri dikkate almak amacıyla BAU programı üzerinden yürütülmelidir.
9. Mahrum bölgede görev yapan personele öncelik verilmelidir.
10. Kadroya ve statüye uygun istihdam sağlanmalıdır.
11. Hizmet bölgeleri arasındaki denge korunmalıdır. Aynı dönemde çok sayıda personelin yeniden atamaya tabi kalmasına neden olacak plansız yerleştirmeler yapılmamalıdır.
12. Tekrarlayan il içi yer değişiklikleri yapılmamalıdır.
13. Jandarma Genel Komutanlığının değerlendirmesini gerektiren durumlarda bu süreç işletilmelidir.
14. Komando birliklerine ilişkin özel yaş, sağlık ve ihtisas kurallarına uyulmalıdır.

Bu kriterler, idarenin takdir yetkisini sınırlandıran objektif hukuki kriterlerdir. İdarenin bu ölçütleri personel bakımından değerlendirmeden veya gerekçelendirmeden yaptığı il içi atama işlemleri hukuka aykırılık oluşturur. Bu nedenle açılacak bir iptal davasında, mahkeme yalnızca “hizmet gereği” ifadesiyle yetinmeyip, bu kriterlerin somut olayda gerçekten değerlendirilip değerlendirilmediğini de inceleyecektir.

Jandarma İl İçi Atama Emsal Mahkeme Kararı

Konya Bölge İdare Mahkemesinin (1. İDD, E. 2018/1507 K. 2019/467 T. 21.3.2019) kararına göre personelin talepte bulunduğu ilçede kadro açığı olmasına rağmen başka ilçeye il içi atanması hukuka aykırıdır.

İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Bingöl İl Jandarma Komutanlığı’nda Jandarma Assubay Kademeli Başçavuş olarak görev yapmakta iken Jandarma Genel Komutanlığı’nın 2016 yılı genel atama döneminde tercihleri dışında Adana İl Jandarma Komutanlığı Tufanbeyli İlçe Jandarma Komutanlığı’na atanmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada; Bingöl İl Jandarma Komutanlığı’nda görevli iken Jandarma Genel Komutanlığı’nın 2016 yılı genel atama emri ile Adana İl Jandarma Komutanlığı emrine atanan davacının il içi istihdamının sağlanması için elektronik ortamda tercihinin alındığı, tercihleri arasında en son sırada Adana ili, Pozantı İlçe Jandarma Komutanlığı bulunduğu, il içi atama tercihinde bulunan 23 personelden 8’inin proğram tarafından atamasının yapıldığı, davacının da içinde olduğu 15 personelin atamasının ise proğram tarafından yapılamadığı, davacının kıta komutanlığı olmayan kadroda görev yapar raporunun bulunması nedeniyle atamasının yapılabileceği 6 görev yerinin de 3. dereceli garnizon olduğu, davacının tercih dışı atamasının yapıldığı Adana ili, Tufanbeyli İlçe Jandarma Komutanlığı’nın da 3. dereceli garnizonda yer aldığı, davacının il içi atama tercihini sadece kendisinin yaptığını belirtmesine rağmen Pozantı İlçe Jandarma Komutanlığı’na ataması yapılan personelin de il içi atama tercihleri arasında 3. derece garnizonda yer alan Pozantı İlçe Jandarma Komutanlığı’nın bulunduğu ve davalı idare tarafından bu kişinin Pozantı ilçe Jandarma Komutanlığı’na ataması yapılırken güç arazi şartlarında yoğun bir şekilde teröristle mücadele operasyonlarına Jandarma Komando Timinde Unsur Komutanı ve Tim Komutanı olarak bilfiil katılması ve son görev yerinin Şırnak ili Beytüşşebap İlçesinin ulaşım ve sosyal olanakları bakımından mahrum olmasının göz önünde bulundurulduğu, bu nedenle davacının Pozantı İlçe Jandarma Komutanlığı’na il içi atamasının yapılamadığı belirtilmiş ise de; Mahkemelerinin 10.01.2018 günlü ara kararına verilen yanıtta her 2’si de 3. dereceli garnizonda yer alan ve nüfusu 2016 yılı verilerine göre 19.632 olan Pozantı ilçesindeki Jandarma Komutanlığı’nda 23 astsubay kadrosuna karşılık fiilen 11 astsubayın görev yaptığı, nüfusu 2016 yılı verilerine göre 17.500 olan Tufanbeyli ilçesinde bulunan Jandarma Komutanlığında 23 astsubay kadrosuna karşılık fiilen 12 astsubayın görev yaptığı, bu durumda davacının il içi atama tercihinde atanmak istediğini belirttiği Pozantı İlçe Jandarma Komutanlığı’nda 23 astsubay kadrosu bulunmasına karşılık fiilen 11 astsubayın görev yapması dikkate alındığında, mevzuat hükümleri gereğince personel ataması yapılırken değerlendirilmesi gereken kriterler arasında atanma isteğinde belirtilen yerlerin de göz önünde bulundurulması gerektiğinden, Pozantı İlçe Jandarma Komutanlığı’nda norm kadro açığı bulunmasına rağmen il içi atama tercihi dikkate alınmayarak davacının mevzuat hükümlerine aykırı bir şekilde Tufanbeyli İlçe Jandarma Komutanlığı’na atanması işleminde kamu yararı ile hizmet gereklerine uygunluk bulunmadığı, dolasıyla dava konusu işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle Adana 3. İdare Mahkemesi’nce verilen dava konusu işlemin iptaline ilişkin 22/03/2018 tarih ve E:2017/1017, K:2018/313 sayılı kararın, davalı idare vekili tarafından; birlik emrine atanan astsubay ve uzman jandarmaların birlik içindeki istihdam yerlerinin, hizmet ihtiyacı gözetilerek daha önceki hizmet safahatı, kurs durumu, ihtisası, eş ve çocuklarının sağlık, iş ve eğitim durumları dikkate alınarak belirlendiği, 2016 yılı genel atama döneminde Adana İli’nden atama gören astsubay sayısının Adana İli’ne atananlardan fazla olduğu, davacıya verilen “Kıta komutanlığı olmayan kadroda görev yapar” şeklindeki sağlık kurulu raporunun bağlayıcı bir mazeret olmadığı, 2016 yılı genel atama döneminde atanan astsubaylar için ilan edilen 23 görev yerinden ( aralarında davacının atandığı görev yerinin de bulunduğu) görev yerini hiçbir personelin tercih etmediği, dava konusu işlemin hizmet gerekleri doğrultusunda tesis edildiği, 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 13/j maddesi uyarınca harçtan muaf olan müvekkili idare aleyhine harca hükmedilmesinin yerinde olmadığı, iddialarıyla istinafen incelenerek kaldırılması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ :Savunma dilekçesi verilmemiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi’nce işin gereği görüşüldü;

Başvuruya konu mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45 inci maddesinin 3 üncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun REDDİNE, istinaf aşamasında yapılan 79,40.-TL yargılama giderinin istinaf yoluna başvuran davalı idare üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin Mahkemesi’nce davalı idareye iadesine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45 inci maddesinin 6 ncı fıkrası uyarınca kesin olmak üzere, 21/03/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Jandarma İl İçi Atamasının İptali ve Dava Süreci

Jandarma personeli il içi atama işleminin iptali idare mahkemesinden isteyebilir. Bu süreçte il içi atama kararının zorunlu bir hizmet ihtiyacından kaynaklanmadığı, personelin talebi, önceki hizmet safahatı, branş, kurs durumu, ihtisası, eşin iş ve sağlık durumu, çocukların eğitim ve sağlık durumu gibi kriterlerin göz ardı edildiği ortaya konulmalıdır. İdarenin il içi atamalarda geniş bir takdir yetkisi bulunsa da bu yetkinin mutlak olmadığı açıktır. İdare, mevzuatta sayılan objektif kriterleri personel bakımından değerlendirmek ve özellikle tekrarlayan garnizon değişikliklerinde kararını gerekçelendirmek zorundadır. Aksi hâlde atama işlemi; sebep, gerekçe, ölçülülük ve kamu yararı yönlerinden hukuka aykırı hale gelecektir. Davada yürütmeyi durdurma talebi kabul edilirse 2-3 ay içerisinde edilmez ise 9-12 ay içerisinde sonuç alınabilir.

Av. Kubilay REŞBER