TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlıklarında görev yapan veya yapacak olan bütün personel sağlık şartları bakımından ortak bir yönetmeliğe tabidir. Bahse konu teşkilatlara alınacak personel ve öğrenci adayları sıkı sağlık kontrollerinden geçirilir. Sağlık kurulları tarafından verilen olumlu raporlar temin daireleri tarafından tekrar incelenir gerekirse zeyil edilerek yeniden düzenlenmesi istenebilir. Bu süreçte verilen olumsuz sağlık raporlarına adayların itiraz etme hakları bulunmaktadır. Ancak sağlık raporuna itiraz edilmesi bazen sorunu çözmeyebilir. Bu durumda sağlık raporuna itiraz davası açılmalıdır.
TSK veya Jandarma sağlık heyeti sürecinde elenen adayların açacakları davalar idare mahkemelerinde görülür. Davanın süresinde, yetkili mahkemede, doğru hasıma ve doğru taleplerle açılması gerekir.
Her şeyden önce bilinmesi gereken davanın esasının adayın sağlık durumunun tespiti üzerine olduğudur. İdare mahkemesi, adayı yeniden sağlık kuruluna çıkararak askeri öğrenci veya muvazzaf subay-astsubay sağlık şartlarını taşıyıp taşımadığını tespit ettirir. Bu aşamada yürütmeyi durdurma talep edilmesi daha hızlı bir şekilde sürecin tamamlanmasını sağlayacaktır.
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği olarak adlandırdığımız “Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı Ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği” aşağıda saydığımız alımların tamamında uygulanır. Adaylar mesleğe başladıktan sonra da bu Yönetmeliğe göre değerlendirmeye tabi tutulurlar.
- Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı (Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi) muvazzaf veya sözleşmeli subay-astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli er alımlarında,
- Milli Savunma Üniversitesi Kara Harp Okulu, Deniz Harp Okulu, Hava Harp Okulu, Kara, Hava, Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu, Bando Astsubay Meslek Yüksekokullarına askeri öğrenci alımlarında, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi öğrenci alımları, (MSÜ, SUEM, ASEM vb.)
“Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı Ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği” uygulanır.
Yönetmeliğe ek Hastalık Listesinde A, B, C, D dilimlerine giren çeşitli hastalıklara ve ayrıca çeşitli kuvvet ve komutanlıklara ilişkin çizelgelere yer verilmiştir.
Sağlık Raporu Süreci
Askeri kurumların alım yaptığı adayların sağlık muayeneleri Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarında yapılır.
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde her bir temin grubu(askeri öğrenci, dış kaynak subay/astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erler) için öngörülen sağlık şartları ayrı bölümlerde ele almıştır.
Ayrıca Yönetmelik ekinde bulunan Hastalıklar Listesine göre de aday değerlendirmeye tabi tutulur.
Askeri Heyet Raporu Olumsuz Olursa Ne Olur?
Askeri personel alımlarında olumsuz sağlık raporu verilirse bu rapora itiraz edilmelidir.
TSK Sağlık Raporuna Nasıl İtiraz edilir? TSK Sağlık Raporu İtiraz Süresi
Aday hakkında verilen olumsuz sağlık raporuna il sağlık müdürlüğü aracılıyla 3 iş günü içerisinde itiraz edilmelidir. İtiraz halinde aday farklı bir hastanede tekrar muayene edilerek yeniden sağlık kuruluna çıkar. İlk verilen raporla çelişen bir karar verilirse aday hakem hastaneye gönderilir. Hakem Hastanenin vermiş olduğu rapor kesindir. Eğer hakem hastane olumsuz bir rapor verirse artık adaylık süreci sonlanmış olur ve dava açma seçeneği gündeme gelir. Bu konudaki yazımızı buradan okuyabilirsiniz.
TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik sağlık raporuna itiraz süresi üç iş günüdür.
Uzman Erbaş, Sözleşmeli Erbaş ve Er Adaylarının Sağlık Yetenekleri
Uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er adaylarında kronikleşebilecek ya da zamanla artabilecek nitelikte bir hastalık ve diskromatopsi(renk körlüğü) bulunmamalı, görmeleri her iki gözde ayrı ayrı tashihli veya tashihsiz tam olmalı ve bunlar ruh sağlığı ve hastalıkları açısından tam sağlam olmalıdır.
Uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er adaylarına aşağıdaki laboratuvar tetkikleri ve radyolojik tetkikler yapılır.
a) Akciğer grafisi, direkt üriner sistem grafisi.
b) HBsAg, Anti-HCV, Anti-HIV, VDRL.
c) Tam kan sayımı ve sedimantasyon.
ç) Tam idrar muayenesi.
d) Kanda üre ve kreatinin, AST, ALT, ALP, bilirubinler, TSH, T3, T4, LDH, total
kolesterol, trigliserit.
e) Açlık kan şekeri.
f) Ultrasonografi (Tüm batın).
g) EKG, ekokardiografi.
ğ) Lüzum görülen (ilgili uzmanın talep ettiği) diğer laboratuvar tetkikleri.
Uzman erbaş ve sözleşmeli erler bir kaç istisna madde haricinde ortak sağlık şartlarına tabidir.
Uzman Erbaş ve Sözleşmeli Erbaş/Er Adaylarının göz dereceleri 1.00 dereceyi geçmemelidir.
Hastalıklar Listesinin A dilimine giren hastalıklar bakımından Personel Adaylarının Hastalıklara Göre Değerlendirme Çizelgesine bakılır. “Uzman Erbaş ve Sözleşmeli Erbaş/Er Adayları Değerlendirme Sütunu”ndaki karşılığı (+) işareti olan hastalıklar uzman erbaşlığa engel olmaz. B ve D dilimi hastalıklar her halde uzman erbaş ve sözleşmeli er olmaya engel olur.
Uzman erbaş ve sözleşmeli erlerin psikiyatri geçmişleri sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Bu durumda iki ana kriterden söz edebiliriz. Adayın son 3 yılda psikiyatri kaydı olmamalı ve 3 yıldan eski kayıt varsa önceki yıllardaki bu tedavi 3 aydan fazla olmamalıdır.
Uzman erbaş ve sözleşmeli erler sağlık kurullarından verilen olumsuz raporlara 3 iş günü içerisinde il sağlık müdürlükleri aracılığıyla itiraz edebilirler.
Astsubaylığa ve Uzman Erbaşlığa Geçişte Sağlık Şartları(Statü Geçişi)
Astsubay olmak için başvuranlar hakkında ruh sağlığı ve hastalıkları açısından tam sağlam olmak şartı aranır. (Son 3 yılda giriş olmaması+ 3 yıldan eski girişlerin 3 aydan fazla olmaması)
Ayrıca astsubaylığa geçenin müracaat ettiği sınıfın veya branşın astsubay çavuş ve astsubay üstçavuş rütbelerindeki sağlık yetenekleri aranır.(Bu hususta Yönetmeliğin ekindeki çizelgelere bakılacaktır.) Buna göre sınıfı ve branşı görevini yapacak sağlık yeteneklerine sahip olanlar hakkında “Muvazzaf Astsubay Olur” kararlı sağlık kurulu raporu verilir. “Sınıfının veya Branşının Uygun Kadro Görev Yerlerinde Görev Yapar” veya “Sınıfı veya Branşı Görevini Yapamaz” kararlı rapor verilenler hakkında “Muvazzaf Astsubay Olamaz” kararı verilir. Bu rapora üç iş günü içerisinde itiraz edilebilir. İtiraz sonucu da olumsuz olursa idare mahkemesinde sağlık raporu iptal davası açılır.
Sözleşmeli erbaş/erlikten uzman erbaşlığa geçişte; adayda renk körlüğü- diskromatopsi bulunmamalıdır. Aday ruh sağlığı ve hastalıkları açısından tam sağlam olmalıdır. Belirtilen şartları sağlayan adaylarda görevdeki uzman erbaşların sağlık yetenekleri aranır. Bunun anlamı uzman erbaşlığa geçişte psikiyatri geçmişi ve renk körlüğü haricinde A dilimindeki hastalıkların çoğunluğu sorun teşkil etmez.
Öğrenci Adaylarının Sağlık Yetenekleri (MSÜ, SUEM, ASEM)
Askeri öğrenci adayı terimi, Milli Savunma Üniversitesi Kara Harp Okulu, Deniz Harp Okulu, Hava Harp Okulu, Kara, Hava, Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu, Bando Astsubay Meslek Yüksekokulları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi askeri öğrenci alımlarında temin edilen adayları kapsar.
Öğrenci adayları, tam sağlam olmalı ve bunlarda renk körlüğü bulunmamalıdır. Tam sağlam olma şartı yönetmelikte A dilimine dahi girilmemesi gerektiğini ifade eder. Ancak bazı maddelerde özellikle A dilimine girse bile adayın sağlam kabul edileceği yazılmış olabilir. Buna dikkat edilmelidir.
Gözlükle veya lensle her bir gözde görmeleri tam olmak şartıyla, her bir gözde 1.00 (bir dâhil) diyoptriye kadar olan miyopi, hipermetropi ile 1.00 (bir dâhil) diyoptriyi geçmeyen astigmatizmalar öğrenciliğe engel değildir.
Lazerle göz çizdirme yani keratorefraktif cerrahi (PRK, LASEK, LASIK ya da iLASIK) yöntemiyle ameliyat Danıştay İkinci Dairesinin 30/9/2025 tarihli ve E.:2023/3381; K.:2025/4032 sayılı kararı sonrasında MSÜ,ASEM ve astsubay meslek okullarına girişte engel olmayacaktır.
Milli Savunma Üniversitesi Bando Astsubay Meslek Yüksekokuluna alınacak öğrenci adaylarında düzeltme ile her iki gözde görmeler ayrı ayrı tam olmak şartıyla 3 diyoptriye (3 dâhil) kadar miyopi ve hipermetropi ile 90 derecelik iki eksen arasındaki kırılma kusuru farkı 3 diyoptriyi geçmeyen astigmatizmalar öğrenci adaylığına engel değildir.
Askeri öğrencilerde yüz bölgesi, baş bölgesi, tüm boyun ve el parmak uçlarından itibaren dirsekler dahil kollarda kısa kollu gömlek ve dizden itibaren etek ile görünen dövmeler elenme sebebidir.
Kısa kollu gömlek ile vücudun görünmeyen yerlerindeki dövmelerin 20 cm2’den büyük olması askeri öğrenciler için elenme sebebidir. 20 Cm2’den küçük olursa olumlu rapor verilir.
Geçmişte psikiyatri girişi olan veya psikiyatrik ilaç yazılan askeri öğrenci adaylarında iki kriter esas alınır; 1- Adayın geçmiş psikiyatri tedavisi üç aydan kısa süreli olmalıdır. 2- Son üç yıla ait psikiyatrik bir tanı/tedavi kaydı olmamalıdır. Bu iki şartı taşıyan adaylara sağlam raporu verilecektir.
MSÜ Sağlıkta Nelere Bakıyorlar?
Her öğrenci adayına aşağıdaki tetkikler yapılır.
a) Akciğer grafisi, direkt üriner sistem grafisi.
b) HBsAg, Anti-HCV, Anti-HIV, VDRL.
c) Tam kan sayımı ve sedimantasyon.
ç) Tam idrar muayenesi.
d) Kanda üre ve kreatinin, AST, ALT, ALP, LDH, GGT, bilirubinler, TSH, T3, T4, total kolesterol, trigliserit.
e) Açlık kan şekeri.
f) Ultrasonografi (tüm batın), Hava Harp Okulu Öğrenci Adaylarında Troid USG.
g) EKG, transtorasik ekokardiografi (lüzum görüldüğü durumlarda).
ğ) İlgili klinik uzmanının gerekli gördüğü durumlarda Pes Planusa yönelik ayak grafisi istenir. Klinik görüşü esas alınır.
h) Lüzum görülen(ilgili uzmanın talep ettiği) diğer laboratuvar tetkikleri.
Yukarıdaki bütün tetkikler yapılır ve çıkan sonuca göre adayda bir hastalık varsa Hastalıklar Listesinde hangi madde ve hangi dilime girdiği tespit edilir. Bu madde diliminin fıkrasında özellikle adayın sağlam kabul edilmesi yönünde ibare yoksa “askeri öğrenci olamaz” raporu verilir. Askeri öğrenci adaylarına verilen olumsuz sağlık raporlarına 3 iş günü içerisinde itiraz edilebilir. Bu itirazdan sonuç alınamaz ise bu sefer idare mahkemelerinde dava açılmalıdır.
Askeri öğrencilerin sağlık şartları ile ilgili detaylı yazımızı buradan okuyabilirsiniz.
Dış Kaynaktan Alınan Subay ve Astsubayların Sağlık Yetenekleri
Muvazzaf Subay-Astsubay Sağlık Şartları -Jandarma Subay-Astsubay Sağlık Şartları
Dış kaynaktan alınan subay ve astsubay adaylarının muayeneleri Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarında yapılır.
Adaylar ruh sağlığı ve hastalıkları açısından tam sağlam olmalıdır.Son üç yıl ve totalde 3 ay tedavi sınırı şartı burada da aranır. Subay ve astsubay adayında renk körlüğü olmamalıdır.
Geri kalan hastalıklarla ilgili olarak “(1) Numaralı Subay ve Astsubay Adayları Değerlendirme Sütunu”(EkD-1) ve “(2) Numaralı Subay ve Astsubay Adayları Değerlendirme Sütunu” (EkD-2) kullanılır.
Ancak dış kaynaktan Özel Kuvvetler Komutanlığı tim kadrolarına görev yapmak üzere temin edilecek adaylar tam sağlam olmalı ve bunlarda diskromatopsi bulunmamalıdır.
Dış kayanktan alınan subay ve astsubay adayları alım sürecinde branş veya sınıf tercihinde bulunur. Söz konusu sınıf veya branşa göre (Ek-D/1) veya (Ek-D/2) sütunu kapsamında değerlendirmesi yapılır.
“(1) Numaralı Subay ve Astsubay Adayları Değerlendirme Sütunu” yani (Ek-D/1)’e göre sağlam şartı arananlar muharip sınıf dediğimiz sınıflardır. Göz dereceleri 1.00 dereceyi geçmemeli ve Çizelgeye göre A dilimi hastalığı karşısında (+) artı olmalıdır. Bu durumda “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olur” kararı verilir.
“(2) Numaralı Subay ve Astsubay Adayları Değerlendirme Sütunu” (Ek-D/2)’e göre sağlam şartı arananlar yardımcı sınıf dediğimiz sınıflardır. Sütundaki karşılığı (A) diliminde (-) eksi işareti olanlar ile Hastalıklar Listesinin (B) ve (D) dilimlerinde olanlar hakkında “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olamaz” kararı verilir.
Hastalıklar Listesinin 66’ncı maddesini ele alalım; 66/A diliminin 1-2-3 fıkralarına giren bir aday EK-D/1’e göre Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olamaz iken EK-D/2’ye göre Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olabilir.
Astsubay Sağlık Raporu İtiraz
Dış kaynak subay astsubay alımlarında yetkili sağlık kurullarınca verilen raporlara karşı il sağlık müdürlükleri aracılığıyla itiraz edilebilir. Bu itirazın üç iş günü içerisinde yapılması gerekir. İkinci hastane tarafından “Muvazzaf/Sözleşmeli Subay veya Astsubay Olur” kararı verilirse aday hakem hastaneye gönderilir. Aksi halde adaylık süreci sona erer. Üçüncü hastane olarak hakem hastanenin sağlam raporu vermemesi durumunda adaylık süreci sona erer. Bu durumda kişinin adaylık sürecinin sona erdirilmesi işlemini idare mahkemesine taşıması gerekir.
TSK Sağlık Kurulu Raporuna İtiraz Dilekçesi
[İL ADI] VALİLİĞİ
İl Sağlık Müdürlüğüne
……..Hastanesi tarafından şahsım adına düzenlenmiş olan … tarihli ve …..sayılı sağlık kurulu raporuna itiraz etmek istiyorum.
Söz konusu raporunun mevcut sağlık durumumu tam olarak yansıtmadığını ve tıbbi gerçeklere aykırı olduğunu düşünmekteyim. Bu nedenle, ilgili mevzuat çerçevesinde yeniden muayene edilmek ve sağlık durumumun tekrar değerlendirilmesi için başka bir sağlık kuruluşuna sevk edilmem hususunda;
Gereğini bilgilerinize arz ederim.
Adres: Ad-Soyad
İmza
Av. Kubilay REŞBER
